فقد عرف ربه ) تاليف نموده نيز بنقل از « ابن تيمية » اين حديث را موضوع مىداند و او نيز بيحيى بن معاذ منسوبش مىكند و خود با بيشتر از ده وجه اين حديث يا گفته عارفانه را توجيه و تأويل مىنمايد . اين رساله از مجموعه رسائليست كه بنام « الحاوى للفتاوى » بطبع رسيده است ( ج 2 ص 238 الى 241 ) و ( رك : فيه ما فيه ص 245 ) [ 19 ] . * * * صفحه ( 48 ) - اول ما خلق الله روحى - حديثى بدين صورت در كتبى كه در دسترس بود نيافت و حديث مشهور در اين باب همانست كه از جابر بن عبد الله انصارى روايت شده و « عجلونى » آن را چنين نقل كرده است : « عن جابر بن عبد الله بلفظ « قال » قلت يا رسول الله بابى انت و امى اخبرنى عن اول شيئى خلقه الله قبل الاشياء قال يا جابر ان الله تعالى خلق قبل الاشياء نور نبيك من نوره فجعل ذلك النور يدور بالقدرة حيث شاء الله » كشف الخفاء ج 1 ص 265 . * * * صفحه ( 48 ) - اول ما خلق الله القلم - چندين حديث با الفاظ و تعبيرات مختلف كه همه آنها محتوى بر اين عبارت است در كتب صحاح و ديگر كتب حديث وارد شده است از جمله در صحيح ترمذى چنين روايت شده است : « . . . . . قال قدمت مكة فلقيت عطاء بن ابى رباح فقلت له يا ابا محمد ان اناسا عندنا يقولون فى القدر فقال عطاء لقيت وليد بن عبادة بن الصامت قال حدثنى ابى قال سمعت رسول الله صلى الله عليه و سلم يقول : ان اول ما خلق الله القلم فقال له اكتب فجرى بما هو كائن الى الابد . » ترمذى ج 2 ص 232 - الوسائل الى معرفة الاوائل سيوطى ص 2 . و در كشف الخفا اين حديث به اين صورت آمده است : « اول ما خلق الله القلم فقال له اكتب فقال رب و ما اكتب ؟ قال اكتب مقادير كل شيئى » ج 1 ص 265 . و در « حلية الاولياء » ج 8 ص 181 به صورت ديگر آمده است . و رجوع فرماييد باحاديث متعددى كه سيوطى در « لئالى المصنوعة » دراين‌باره آورده و احتمال موضوعيت آن را داده است . ج 1 ص 129 / 130 / 131 صفحه ( 50 و 113 ) - السعيد من سعد فى بطن امه و الشقى من شقى فى بطن أمه - حديث مشهورى كه بصور و الفاظ مختلف روايت شده است و يك صورت آن همينست و بعضى از صورتهاى ديگر آن بدين قرار است : الشقى من شقى فى بطن امه و السعيد من وعظ بغيره ( روضه كافى 81 / احاديث مثنوى 35 )